vrouwen en mannen en de woorden tussenin

'Hou je van dansen?'
'Oja, ik dans elke dag. Soms wel meer.'

Bezoeker over roze konijnsjaal: 'It's a little terrible.'

Mark, mijn Amerikaanse collega, belichaamt zo'n beetje wat ik van de Amerikanen vind: heel erg aardig in de omgang, maar tegelijk kwaadaardig door onwetendheid en ergernis opwekkend door het Gelijk ('Hadden jullie dan niet bevrijd willen worden tijdens WO II?'). Wanneer ik hem na de vakantie voor het eerst terug zie, vertelt hij wat hij las in een Amerikaans blad: jaarlijks vertrekken rond de twintigduizend mensen uit Nederland. Waarom, vraag ik, om economische redenen? Neenee, antwoordt hij, omwille van de moslims.
Zwijgen en knikken.

Zwijgen en knikken, dat is precies wat ik doe terwijl ik met Wang Lan Ying (nog altijd niet te verwarren met Wang Yan Ling, de studente uit Xixiang) langs het strand wandel. Meer valt er immers niet te doen als zij praat: je moet opletten en proberen volgen. Haar Engels is, euh, niet erg goed (ze gooit wat woorden bijeen en denkt: het komt wel in orde) en bovendien praat ze van de hak op de tak, zodat ik me hard moet concentreren.

Ik zat eens met haar en enkele klasgenotes op restaurant en merkte op dat ze enkele vreemde hersenkronkels heeft, dat het soms een beetje moeilijk is om te volgen waarover ze het heeft en wat ze bedoelt. Maar dat zal wel aan het feit liggen dat we in het Engels praten, besloot ik. 'O nee,' merkte een klasgenote op, 'in het Chinees is het net hetzelfde. Ook voor ons is het niet makkelijk om Wang Lan Ying te begrijpen. Ze is gewoon een beetje...' waarna iedereen haar vertederd aankeek en iemand een vinger op haar neus legde.
Wang Lan Ying doet me altijd denken aan het Duitse woordje huebsch. Alles aan haar is rond en vol van genade, de choreografie van haar maniertjes is aandoenlijk (zoals koalabeertjes, voortdurend stoned door die ene plant die ze eten), het sjaaltje rond haar hals geknoopt is vrouwelijk en middeleeuws en hoofs en de wijze waarop ze praat is alles samen: rond, aandoenlijk en een beetje stoned. Als je reageert op wat ze zegt en toont dat je haar begrijpt, klapt ze haar handen enthousiast ineen en kraait 'yes, ye-es!' Ze kijkt je aan alsof je een ondeugend kind bent -je weet wel: geamuseerde kuiltjes in de wangen. Nee, lezer, nee, het lukt me weeral niet om het deftig uit te leggen, ik zal weer mijn toevlucht moeten nemen tot de fotografie.

Terug naar het strand. Ze zou me vertellen over een boek dat ze had gelezen, dus ik zette me schrap. Er volgde een warrige woordenbrij over een zieke man die niet kon lopen maar wel getrouwd was maar toen scheidden ze omdat hij of zij er genoeg van had en toen trouwde hij met zijn servicewoman. Nu moet je weten dat Wang Lan Ying niet alleen het liefste suikerbeest ter wereld is, ze denkt ook nog eens dat de hele wereld van suiker is gemaakt en waar dat niet zo blijkt te zijn gaat ze moraliseren. Dus zegt ze dat het toch niet betaamde dat dat koppel scheidde en Stephen dit en Stephen dat en zijn servicewoman... Ik zeg, momentje, heb je het over Stephen Hawking, de wetenschapper? 'Do you mean Stephen Hawking?' 'Yeees, Stephen!'
Ik bleef goed opletten, probeerde de draad te volgen, maar plots -ik verzin het niet- had ze het over een tent op een heuvel in Mongolie en dat er wolven rondslopen. Dat kan niet meer over Hawking gaan, dacht ik, en haalde mijn schouders op: je moet hier een beetje flexibel zijn.

Elke eerste les begon met een rondvraag: wat heb je zoal gedaan in de voorbije weken? O Chiro, ik vergeef je je lelijke korte bruine broekjes en kwabbige priester die op zondag het kamp bezocht om de een of andere zegening te murmelen. Ik vergeef alles, maar kom terug! Als het echt moet, mag je zelfs de scouts meebrengen. Want de antwoorden die ik kreeg waren deprimerend: 'I stayed at home and helped my mother to do some cooking.' 'Sleeping and watching TV.' 'Playing computer games.'

Op tv zag ik in een soap -het leek het Chinese equivalent van 'Helene et les garcons'- een anale gitarist (ik weet niet hoe ik hem anders moet beschrijven; laten we zeggen dat zijn muziek me niet onmiddellijk wild enthousiast uit de zetel deed veren) die een t-shirt droeg waarop de beeltenissen van Kurt Cobain, Jim Morrison, John Lennon en Bob Marley begeleid werden door dit opschrift: 'They all met together on the heaven' Sic en ook slik.

Zhou Yan studeert PR en vertelt welke vakken ze dit semester heeft. Dansles, klaagt ze, want wij moeten onszelf mooi kunnen presenteren. En ook: Deng. Geschiedenis en ideeen van Deng Xiaoping.

Net als de rest van de beschaafde wereld is ook China geobsedeerd door gewicht. Nochtans moeten ze hier niet klagen, overgewicht is niet bepaald een groot probleem in dit land. Doet er niet toe, het gros van mijn studentes probeert gewicht te verliezen op de aloude manier van niet eten en niet bewegen.

't Was gisteren trouwens Internationale Vrouwendag, ik weet niet of je er iets van hebt gemerkt. Hier op school kreeg al het vrouwelijk personeel vrijaf in de namiddag. Wel handig, want op dinsdagnamiddag is er geen les. In de lege kantoren zat hier en daar een eenzame man.
's Ochtends had ik les en probeerde ik de dames een beetje te porren: zeg dan wat, ik wil temidden 36 meisjes niet voortdurend aan het woord zijn over het thema vrouwenrechten. Als een fatsoenlijk male chauvinist pig probeerde ik hen uit hun tent te lokken: waarom is er eigenlijk zoiets als een Internationale Vrouwendag? (Antwoord: vaak zorgen de vrouwen voor de kinderen en koken ze en werken ze en doen de mannen niks.) Denk je dat er een Internationale Mannendag is? Weet je wat '75 cents to a buck' betekent? 'Woman is the nigger of the world'? Hoe zit het in China met de inkomensongelijkheid?
Op die laatste vraag antwoordden enkelen dat het hier wel snor zit, alles koek en ei. O, zei en dacht ik waarna Sun Yang haar hand opstak en zei: niets van, ook in China spelen de venten de baas. Aha, zei en dacht ik.

Mijn moeder, voorrang verlenend aan haar moedergevoelens en daardoor collaborerend in de sekseoorlog, heeft me eens gezegd: 'Je moet een meisje altijd een beetje op je laten wachten.' De Chinese meisjes hebben dat goed begrepen. Dit weekend (tijdens een rondje vrij productief ijsberen) zag ik hoe een studente door het raam van haar kamer stond te kijken. Toen haar jongen arriveerde en buiten wachtte, liet ze hem mooi nog een poosje sudderen voor ze achteloos naarbuiten drentelde.
't Geeft overigens mooie taferelen, voor de deur van het meisjesgebouw. Vooral als ze ruzie maken is het feest. Gewoonlijk gaat het dan alsvolgt: meisje wil naar binnen, jongen houdt haar tegen maar kijkt tegelijk de hele tijd angstig om zich heen: iemand zou het eens moeten zien of er wat op zeggen. Meisje stribbelt voor de vorm wat tegen maar laat zich gewoonlijk vermurwen en volgt jongen naar een of ander hoekje waar ze zijn zoete woordjes slikt. Eind goed, al goed. Internationale Vrouwendag? Ik zie niet in waarom.

Het ging de voorbije lessen over boeken. Als ik me niet vergis, heb ik al meerdere keren uit de doeken gedaan hoe het met Engelstalige boeken in China is gesteld. Ook in de schoolbibliotheek is het maar triest: economie en management, veel te moeilijk en oninteressant voor de studenten.
De school moet Peter Pan en Jungle Book (tussen twee haakjes, en met dank aan Orwell: wat een klootzak was die Kipling, zeg) en andere jeugdliteratuur enzoverdervoort aankopen. Dus in de les hadden we eerst een gesprek over 'hoe leer je een taal', waarbij ik uiteraard aanstuurde op de conclusie dat de fun-factor erg belangrijk is. Lezen dus.
Daarna schreven we een brief aan de bazen van de bib, wat een leuke oefening bleek. Ik brulde dat ze paragrafen moesten gebruiken (een Chinese vrijwilliger schreef aan bord), dat 'however' beter klinkt dan 'but', polste naar hun mening over dreigementen ('do you think it would be a good idea to write that we will burn down the library if they don't buy new books?')... Dat soort dingen. Gisternamiddag de brief dan in het Chinees vertaald, dat wil zeggen: twee studentes deden dat en ik stond erbij en keek ernaar.

Het was echter niet zo vanzelfsprekend om hen te overtuigen van het nut van het lezen. Liu Ye merkte op dat ze zich veel beter met hun woordenlijsten konden bezighouden, want ze moesten toch slagen voor hun CET- en Toefl- en andere examens, of niet? Waarom dan je tijd verspillen met boeken?
Liu Ye is wat je noemt schrander, dus ik moest wel even slikken toen ze dat zei. Maar neem het haar maar eens kwalijk. Nog nooit hebben ze te horen gekregen dat een taal leren meer is dan woordjes, uitspraak en grammatica. Niemand heeft hen ooit iets verteld over de link tussen taal en cultuur. Dat je een woord veel makkelijker onthoudt als je het hoort/leest in een context, dat hebben ze allicht nog nooit gehoord. Fucking woordenlijsten... Ik zou nooit een tweede taal hebben geleerd als ik het met woordenlijsten had moeten doen.
Eens benieuwd wat die brieven (van vier klassen dus) aan het adres van de Chief Librarian en Associate Librarian zullen opleveren.

Ik zou hier graag George Orwell citeren over linkse mensen, maar nu we het over boeken hebben, geef ik voorrang aan rechts en citeer hem over romanschrijvers. ('They', dat zijn romanschrijvers uit de negentiende eeuw.) 'They felt at home in the world they lived in, whereas a writer nowadays is so hopelessly isolated that the typical modern novel is a novel about a novelist.' Geschreven in 1939! 1939!!! Ik zou durven zeggen dat het vandaag niet veel beter is. Schrijvers heden ten dage houden zich bezig elkaar schrijfcursussen te geven. De navel is heilig, 'want ja, met God is toch ook het goddelijk perspectief een beetje uit de mode, vind je niet?' Hoepel op, man, ga dingo's kweken. Ik wil een verhaal! Een verhaal met een boodschap!

Hierbij aansluitend nog even Tom Cruise citeren in 'Born on the Fourth of July': 'Penis! Peeniiis!'